ज्ञान गंगेचे भागीरथ, प्रा.विश्वभंर बाबर

शिक्षण, शेती आणि समाजकारणाचा त्रिवेणी संगम : प्राध्यापक कृषिरत्न विश्वंभर बाबर यांना वाढदिवसानिमित्त अभिष्टचिंतनम्हसवड नगरीतील सेवाभावी वृत्ती, शिक्षणप्रेम, शेतीविषयक अभ्यासू दृष्टी आणि सामाजिक बांधिलकी यांचे मूर्तिमंत उदाहरण म्हणजे प्राध्यापक कृषिरत्न विश्वंभर बाबर. ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांच्या आयुष्यात ज्ञानाचा प्रकाश पेरणारे, शेतकऱ्यांना आधुनिक शेतीचे धडे देणारे आणि समाजकारणातही सक्रिय भूमिका निभावणारे व्यक्तिमत्त्व म्हणून त्यांचा उल्लेख आदराने केला जातो. आज त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त सर्व स्तरांतून त्यांच्यावर शुभेच्छांचा वर्षाव होत आहे.देवापूर (ता. माण, जि. सातारा) या छोट्याशा खेड्यात जन्मलेल्या प्रा. विश्वंभर बाबर यांनी अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीत शिक्षणाचा ध्यास घेतला. लहानपणापासूनच शिक्षण आणि शेती यांची त्यांना विशेष आवड होती. कर्मवीर भाऊराव पाटील यांच्या विचारांचा आणि रयत शिक्षण संस्थेच्या संस्कारांचा त्यांच्या जीवनावर मोठा प्रभाव पडला. ग्रामीण भागातील मुलांनी शिक्षणाच्या बळावर मोठं व्हावं, हा विचार मनात बाळगत त्यांनी शिक्षणाचा प्रवास सुरू ठेवला.शेतीशास्त्र विषयात त्यांनी सखोल अभ्यास करत मृदशास्त्रीय संशोधन केले. बी.एस्सी. आणि त्यानंतर एम.एस्सी. ही उच्च शिक्षणाची पदवी संपादन करत त्यांनी कृषी क्षेत्रात आपला स्वतंत्र ठसा उमटवला. आधुनिक शेती, प्रयोगशीलता आणि नवनवीन पद्धतींचा अवलंब करत त्यांनी शेतीमध्ये अनेक यशस्वी प्रयोग केले. विशेषतः डाळिंब पिकाच्या गुणवत्तावाढीसाठी त्यांनी केलेले कार्य उल्लेखनीय ठरले असून त्यांच्या प्रयत्नांमुळे डाळिंब पिकाला राष्ट्रीय स्तरावर ओळख मिळाली.शेतीसोबतच शिक्षण क्षेत्रातही त्यांनी अत्यंत प्रभावी योगदान दिले. रयत शिक्षण संस्थेमध्ये शिक्षक म्हणून कार्यरत असताना त्यांनी हजारो विद्यार्थ्यांना घडवले. त्यांच्या शिकवणीमधून प्रेरणा घेत अनेक विद्यार्थी आज प्रशासकीय सेवेत उच्च पदांवर कार्यरत आहेत. शिक्षक हा केवळ व्यवसाय नसून समाज परिवर्तनाचे माध्यम आहे, हे त्यांनी आपल्या कार्यातून सिद्ध केले.पत्रकारितेच्या क्षेत्रातही त्यांनी आपली वेगळी ओळख निर्माण केली. ‘पुढारी’ या वृत्तपत्रामध्ये पत्रकार म्हणून काम करताना ग्रामीण भागातील प्रश्नांना त्यांनी वाचा फोडली. समाजातील दुर्लक्षित घटक, शिक्षणाची गरज आणि शेतकऱ्यांच्या अडचणी यावर त्यांनी प्रभावीपणे लेखणी चालवली.ग्रामीण भागात शिक्षणाची गंगा पोहोचवण्याचे स्वप्न त्यांनी प्रत्यक्षात उतरवले. क्रांतिवीर नागनाथ अण्णा नायकवडी यांच्या प्रेरणेने त्यांनी म्हसवड येथे माध्यमिक व प्राथमिक शाळेची स्थापना केली. एका छोट्याशा खोलीत सुरू झालेली ही शाळा आज भव्य शैक्षणिक संकुलामध्ये रूपांतरित झाली आहे. एका रोपट्याचा आज वटवृक्ष झाला असून सुमारे अडीच हजार विद्यार्थी येथे शिक्षण घेत आहेत.इयत्ता पहिली ते बारावीपर्यंत आधुनिक शिक्षण, इंग्रजी व सेमी इंग्रजी माध्यम, विज्ञान-तंत्रज्ञान, कला, क्रीडा आणि कृषी शिक्षणाच्या सुविधा विद्यार्थ्यांना उपलब्ध करून देण्यात आल्या आहेत. ग्रामीण भागातील मुलांनी मोठी स्वप्ने पाहावीत आणि त्यासाठी सक्षम शिक्षण मिळावे, हा त्यामागचा उद्देश आहे. “ज्ञान गंगेचे भागीरथ” म्हणून त्यांची ओळख निर्माण झाली आहे.या महान कार्यात त्यांच्या सौभाग्यवती सौ. सुलोचना बाबर यांचेही मोलाचे सहकार्य लाभले आहे. संपूर्ण बाबर कुटुंब शिक्षणसेवा आणि समाजकार्याच्या ध्येयासाठी अविरतपणे कार्यरत आहे. त्यांचे चिरंजीव उच्च शिक्षण घेऊन वकील झाले असून कोल्हापूर येथील उच्च न्यायालयाच्या खंडपीठामध्ये वकिली व्यवसाय करत आहेत. त्यामुळे शिक्षण, सेवा आणि प्रगतीची परंपरा या कुटुंबातून पुढे चालत असल्याचे दिसून येते.प्रा. विश्वंभर बाबर यांनी सामाजिक आणि राजकीय क्षेत्रातही उल्लेखनीय कार्य केले आहे. विविध सामाजिक उपक्रम, शेतकरी प्रश्न, ग्रामीण विकास आणि युवकांच्या प्रबोधनासाठी त्यांनी सातत्याने प्रयत्न केले. सध्या ते शिवसेना शेतकरी सेना प्रदेश उपाध्यक्ष म्हणून कार्यरत असून शेतकरी व सर्वसामान्यांच्या प्रश्नांसाठी सक्रियपणे लढा देत आहेत.त्यांच्या कार्याची दखल घेत महाराष्ट्र शासनाने त्यांना वसंतराव नाईक शेती मित्र पुरस्कार छत्रपती शिवाजी महाराज वनश्री पुरस्कार डॉक्टर पंजाबराव देशमुख कृषिरत्न पुरस्कार. या राज्यस्तरीय त पुरस्कारांनी गौरविले आहे. हे पुरस्कार त्यांच्या अथक परिश्रमांची आणि समाजासाठीच्या योगदानाची साक्ष देतात.ज्ञान, कर्तृत्व, सामाजिक बांधिलकी आणि सेवाभाव यांचा सुंदर संगम असलेल्या प्राध्यापक कृषिरत्न विश्वंभर बाबर यांना वाढदिवसानिमित्त मनःपूर्वक शुभेच्छा. त्यांच्या कार्याला अशीच उत्तरोत्तर भरभराट लाभो, ग्रामीण भागातील शिक्षण आणि शेती क्षेत्र अधिक सक्षम होवो आणि समाजसेवेचा त्यांचा प्रवास अधिक प्रभावीपणे पुढे जावो, हीच सर्वांची सदिच्छा.