नायगावच्या मातीत शांत झाली संघर्षाची महागाथा! मा. राष्ट्रपतीं प्रतिभाताई पाटील व मा. राज्यपाल भगतसिंह कोश्यारीने गौरविलेल्या शेवराबाई भोसले यांचे ९५ व्या वर्षी निधनपुणे मेहबूब सर्जेखन

नायगावच्या मातीत शांत झाली संघर्षाची महागाथा! मा. राष्ट्रपतीं प्रतिभाताई पाटील व मा. राज्यपाल भगतसिंह कोश्यारीने गौरविलेल्या शेवराबाई भोसले यांचे ९५ व्या वर्षी निधन
पुणे मेहबूब सर्जेखन

पुणे : अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीच्या धगधगत्या ज्वालांशी दोन हात करत, दुःखाची आणि अवहेलनेची राख बाजूला सारून आपल्या कुटुंबाच्या आयुष्यात प्रकाशाची पेरणी करणारी एक उत्तुंग माऊली अखेर काळाच्या पडद्याआड गेली. पुणे जिल्ह्याच्या आदर्श माता, ज्यांचा गौरव केवळ राज्यानेच नव्हे तर देशाच्या सर्वोच्च पदावरून झाला, त्या शेवराबाई ज्ञानदेव भोसले यांनी सोमवारी (दि. १३ जुलै) वयाच्या ९५ व्या वर्षी जगाचा निरोप घेतला. हवेली तालुक्यातील नायगावच्या मातीत जेव्हा त्यांच्यावर अंत्यसंस्कार झाले, तेव्हा केवळ एक देह शांत झाला नाही, तर आदिवासी पारधी समाजाच्या संघर्षाचा एक जिवंत इतिहास अनंतात विलीन झाला.संघर्षातून फुलवले संस्कारांचे नंदनवन शेवराबाईंचे आयुष्य म्हणजे संघर्षाची एक करुण, पण तितकीच प्रेरणादायी महागाथा होती. हातात हलाखीचे दिवस असतानाही त्यांनी आपल्या पदराखाली केवळ मुले सांभाळली नाहीत, तर त्यांच्यात प्रामाणिकपणा, शिक्षण आणि समाजसेवेचे असे खंबीर संस्कार रुजवले, ज्याने पुढे इतिहास घडवला.
आईचे दूध जर मुलाच्या रक्तात शौर्य आणि संस्कार बनून वाहू लागले, तर समाजाचे चित्र कसे बदलते याचे जिवंत उदाहरण म्हणजे शेवराबाई!त्यांच्या याच संस्कारांच्या शिदोरीवर समाजसेवक नामदेव भोसले यांनी पारधी समाजाला गुन्हेगारीच्या अन्याय्य शिक्क्यातून बाहेर काढून त्यांना शिक्षणाच्या आणि सन्मानाच्या मुख्य प्रवाहात आणले. साहित्यिक भास्कर भोसले यांनी आपल्या लेखणीतून साहित्याची सेवा केली, तर पत्रकार सुनील भोसले यांनी प्रिंट व इलेक्ट्रॉनिक मीडियाच्या माध्यमातून शोषित आणि वंचितांच्या आसवांना वाचा फोडून त्यांना न्याय मिळवून दिला. माजी सरपंच रघुनाथ आण्णा चौधरी यांनी आपल्या अश्रूढळत्या शब्दांत शेवराबाईंच्या या अलौकिक मातृत्वाला उजाळा दिला.
संघर्षावर मात करणाऱ्या माऊलीचा राष्ट्रस्तरीय गौरव
शेवराबाईंनी समाजातील प्रत्येक स्त्रीला कष्टाची, स्वावलंबनाची आणि संघर्षाची दीक्षा दिली. त्यांच्या या निरपेक्ष आणि थोर मातृत्वाची दखल घेत विविध संस्थांनी त्यांना तब्बल २९ पुरस्कारांनी सन्मानित केले. सन २०१४ मध्ये देशाच्या तत्कालीन राष्ट्रपती प्रतिभाताई पाटील यांच्या हस्ते, तर सन २०२१ मध्ये तत्कालीन राज्यपाल भगतसिंह कोश्यारी यांच्या हस्ते त्यांचा विशेष सत्कार झाला. एका साध्या, कष्टकरी माऊलीने देशाच्या सर्वोच्च शिखरापर्यंत गाठलेला हा प्रवास थक्क करणारा आणि डोळ्यांत पाणी आणणारा आहे.त्यांच्या पश्चात तुकाराम, भास्कर, महादेव, नामदेव, सुनील आणि अनिल या मुलांसह मुली, सुना आणि नातवंडे असा मोठा, दुःखात बुडालेला परिवार आहे. अंत्यसंस्काराच्या वेळी नायगाव, पाटस, उरळी कांचन परिसरातील ग्रामस्थ आणि पारधी समाजातील असंख्य कार्यकर्त्यांचे डोळे ओलावले होते.डॉ. मधुकर आव्हाड, उद्योगपती जयवंत शितोळे-पाटील, सरपंच संभाजी खडके, विकास चौधरी यांच्यासह सर्वपक्षीय आणि सामाजिक क्षेत्रातील दिग्गजांनी या महान सावलीला जड अंतःकरणाने भावपूर्ण श्रद्धांजली वाहिली.
शेवराबाई आज आपल्यात नाहीत, पण त्यांनी पेटवलेली संघर्षाची आणि ज्ञानाची मशाल पारधी समाजाच्या आणि वंचितांच्या अंधारलेल्या वाटांवर आयुष्यभर असाच प्रकाश देत राहील.

…….